📌 “Ipak yo‘llari yangicha talqinda: O‘zbekiston geosiyosiy chegaralarni imkoniyatga aylantirmoqda”
Ashraf AboArafe hisobot beradi
2025-yil 5-avgust kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Turkmanistonning Avaza sayyohlik hududida bo‘lib o‘tadigan **BMTning Rivojlanayotgan Quruqlikka Qamalgan Davlatlar Bo‘yicha Uchinchi Konferensiyasi (LLDC3)**da ishtirok etadi.
Har o‘n yilda bir marta o‘tkaziladigan ushbu yuqori darajadagi anjuman faqat diplomatik yig‘ilish emas — bu geografik holat mamlakat taqdirini belgilab bermasligini ko‘rsatuvchi global maydon hamdir.
Quruqlikka ikki karra qamalgan davlat bo‘lgan O‘zbekiston so‘nggi yillarda bu cheklovni strategik ustunlikka aylantirdi. Endi u o‘zini emas, butun Markaziy va Janubiy Osiyoni birlashtiruvchi logistika, transport va hamkorlik markazi sifatida ko‘rsatmoqda.
LLDC uchun Dekada Mezoni
BMT Kotibiyati va Turkmaniston hukumati hamkorligida o‘tkazilayotgan LLDC3 anjumanida 100 dan ortiq yuqori darajadagi delegatsiyalar, shu jumladan 32 rivojlanayotgan quruqlikka qamalgan davlat, davlat va hukumat rahbarlari hamda BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish ishtirok etmoqda.
Anjumanda siyosiy, iqtisodiy va madaniy-humanitar tadbirlar o‘rin oladi, Markaziy Osiyo davlatlarining milliy kunlari, ko‘rgazmalar, investitsion va texnologik loyihalar taqdimotlari o‘tkaziladi.
O‘zbekiston uchun bu forum nafaqat yutuqlarni namoyish qilish, balki o‘zining mintaqaviy va global rolini mustahkamlash uchun muhim imkoniyatdir.
Izolyatsiyadan Integratsiyaga
So‘nggi yillarda O‘zbekiston Almati Harakat Dasturi (2003) va Vena Harakat Dasturi (2014–2024) asosida qabul qilingan global tashabbuslarda faol ishtirok etib kelmoqda. Bu tashabbuslar orqali mamlakat geografik cheklovlarni tranzit imkoniyatlariga aylantirishga erishdi:
- Trans-Afg‘on temir yo‘li — Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi loyiha
- O‘rta yo‘lak (Middle Corridor) — Osiyo va Yevropani Kaspiy orqali bog‘lovchi yo‘nalish
- “Bir kamar – bir yo‘l” tashabbusi va Xitoy–Markaziy Osiyo hamkorlik mexanizmlari
Ichki infratuzilmani modernizatsiya qilish — temir yo‘llarni elektrlashtirish, zamonaviy logistika markazlarini yaratish, raqamli savdoni rivojlantirish — bu harakatlarning muhim tarkibiy qismlaridir.
Tranzit Diplomatiyasining Bayroqdori
2022-yilda BMT Bosh Assambleyasi tomonidan O‘zbekiston tashabbusi bilan ilgari surilgan Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lash bo‘yicha maxsus rezolyutsiya 40 davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanib, bir ovozdan qabul qilindi.
Bu tashabbus O‘zbekistonning quyidagi mintaqaviy tashkilotlardagi faol roli bilan uyg‘unlashmoqda:
- Turkiy Davlatlar Tashkiloti
- Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti (ECO)
- Shanxay Hamkorlik Tashkiloti (SCO)
O‘zbekiston bu tuzilmalar doirasida faqat qatnashmayapti — u global kun tartibini shakllantirmoqda.
Geografiyadan Tashqari: Yangi Kelajak Talqini
Prezident Shavkat Mirziyoyevning LLDC3 anjumanidagi ishtiroki O‘zbekistonning:
- Barqaror rivojlanishga sodiqligini,
- Inklyuziv savdo va tranzit siyosatini ilgari surishini,
- Mintaqaviy integratsiya yo‘lidagi qat’iy pozitsiyasini
yana bir bor namoyon etadi.
O‘zbekiston endi o‘zining ikki karra quruqlikka qamalgan maqomini cheklov emas, balki geostrategik ustunlik deb ko‘radi. Mamlakat Yevroosiyoning yangi logistika landshaftida markaziy o‘yinchi bo‘lish sari qat’iyat bilan harakat qilmoqda.
LLDClar uchun namunaviy yo‘l
Borgan sari bog‘lanib borayotgan dunyoda O‘zbekiston hikoyasi shuni isbotlaydiki: dunyoda chegaralar bo‘lishi mumkin, lekin imkoniyatlar chegarasiz.
Almatidan Viennagacha, endi Avazagacha bo‘lgan yo‘lda O‘zbekistonning ovozi yanada balandroq eshitilmoqda — nafaqat o‘z xalqi uchun, balki cheklovlarni yengib o‘tmoqchi bo‘lgan barcha davlatlar uchun.
Yer qamalgan bo‘lishi mumkin, ammo kelajak ochiqdir.
